พอล เฮง
paulheng_2000@yahoo.com
**********
การมีชีวิตมิใช่เรื่องง่าย การตายจากไปนี้สิดูจะยากกว่า แต่สำหรับใครบางคน หนทางที่เดินไปสู่ความตายดีกว่าที่จะมีชีวิตอยู่โดยกำหนดวิถีตัวตนของเขาเองมิได้
มีบทเพลงที่เป็นนัยยะของความตายของ เคิร์ต โคเบน (Kurt Cobain) นักร้องนำ–คนเขียนเพลงและมือกีตาร์วง เนอวาน่า (Nirvana) ให้ตีความหลังความตายไว้หลายเพลง ไม่ว่าจะเป็นจะปูมหลังปมทางจิตจากตัวเขาเองและครอบครัวในอดีตและปัจจุบันในขณะที่เขายังมีชีวิตอยู่
เรื่องราวทางธุรกิจดนตรีในอุตสาหกรรมเพลงที่เขาประสบในฐานะวงเบอร์ 1 ของยุคสมัย วงที่แบกรับกรั้นจ์ร๊อค หรือซีแอตเติล ซาวด์ ความคาดหวังจากนายทุนและแฟนเพลงไว้อย่างที่ไม่เคยมีมาก่อน และกลายเป็นบาดแผลที่สำคัญของประวัติศาสตร์ดนตรีร่วมสมัยในยุคทศวรรษที่ 90
บทเพลง ‘Pennyroyal Tea’ ที่บรรจุอยู่ในแทรคหรือลำดับที่ 9 ของสตูดิโออัลบั้มชุดที่ 3 ซึ่งเป็นชุดสุดท้ายของทางวง ‘In Utero’ ซึ่งออกมาเมื่อวันที่ 21 กันยายน ปี 1993 (พ.ศ.2536) และตัดเป็นซิงเกิ้ลในเดือนเมษายนปี 1994 (พ.ศ.2537) ซึ่งมีบี–ไซด์ บรรจุบทเพลง ‘I Hate Myself and Want to Die’ และ ‘Where Did You Sleep Last Night (In the Pines)’ (live) (Traditional) ออกวางจำหน่ายในสหราชอาณาจักรและเยอรมนี
การเลือก 2 บทเพลงนี้มาบรรจุไว้ในซิงเกิ้ลนี้ แสดงให้เห็นถึงสภาวะภายในของ เคิร์ต โคเบน ได้เป็นอย่างดี ในการเล่าเรื่องที่พุ่งดิ่งตรงออกมาจากภายในส่งสัญญาณไปสู่ผู้คน
มีหลายคนที่ตีความบทเพลง ‘Pennyroyal Tea’ ด้วยนัยยะชั้นที่ 1 ซึ่งหมายถึงความทนทรมานทุกข์ที่สะสมมายาวนานในชีวิตของเขา จากภาวะเจ็บปวดบีบรัดในช่องท้องเนื่องจากโรคกระเพาะที่สั่งสมยาวนานเรื้อรังจากความเครียดและกดดัน
เคิร์ต โคเบน พยายามที่จะดื่มชาสมุนไพรด้วยความหวังว่าจะช่วยเหลือในสภาพร่างกายและความเจ็บปวดภายในช่องท้องอันเลวร้ายย่ำแย่ของเขาที่มีมาเนิ่นนาน เขาดื่มชาเพนนีรอยัลนี้ด้วยปริมาณที่มากเพียงพอเพื่อบรรเทาอาการ แต่สำหรับผู้หญิง ชานี้จะเป็นของแสลงสำหรับสตรีตั้งครรภ์ที่จะแท้งลูกได้ ซึ่งเรื่องนี้ครอบงำอย่างต่อเนื่องถึงความตายและส่วนความรู้สึกภายในของเขาเอง
‘ในห้วงเวลาที่ฉันอยู่ร่วมกับทุกๆ คน
ฉันมีสภาพย่ำแย่มากๆ
นั่งและดื่มชาเพนนีรอยัล
กลั่นชีวิตที่อยู่ภายในตัวของฉัน
นั่งและดื่มชาเพนนีรอยัล
ฉันเป็นผู้มีอำนาจที่ไร้กำลัง
ชาติหน้าให้ฉันเป็น ลีโอนาร์ด โคเฮน (กวี นักร้อง/นักแต่งเพลงที่เป็นศิลปินแห่งชาติชาวแคนาเดี้ยน ซึ่งมีอิทธิพลต่อวงการดนตรีร่วมสมัยของโลกอย่างสูง ในฐานะคนเขียนบทกวีในเสียงเพลงที่เลอเลิศมายาวนาน)
ฉันโหยหาเพรียกร้องมานิจนิรันดร์ชั่วกัลปาวสาน
ฉันเหนื่อยหน่ายและมิสามารถข่มตาหลับได้
ฉันคือจอมมุสาและหัวขโมย
นั่งและดื่มชาเพนนีรอยัล
ฉันเป็นผู้มีอำนาจที่ไร้กำลัง
ฉันดื่มนมอุ่นและยาระบาย
ตามด้วยยาลดกรดในกระเพาะอาหารกลิ่นเชอรี่
นั่งและดื่มชาเพนนีรอยัล
กลั่นชีวิตที่อยู่ภายในตัวของฉัน
นั่งและดื่มชาเพนนีรอยัล
ฉันเป็นผู้มีอำนาจที่ไร้กำลัง’
ในเชิงชั้นทางดนตรีก็มิต้องพูดถึงมากมายนัก เพราะเหมือนกับเป็นสูตรสำเร็จที่อยู่ตัวของสไตล์ช้าเนิบนาบพร่ำบ่นตัดสลับกับการพุ่งทะยานสู่การกรีดร้องกระชากเสียงในห้วงอารมณ์ที่ถึงขีดสุดในท่อนฮุค ด้วยกีตาร์พร่าแตกและการโซโล่ย้ำโน้ตในแบบกรั้นจ์ร๊อค
การตีความในชั้นนี้เรื่องชาเพนนีรอยัล ที่ใช้รักษาอาการปวดในช่องท้องของเคิร์ต โคเบน ซึ่งเป็นเปลือกผิวชั้นที่ 1 จะรับรู้ถึงความหดหู่ซึมเศร้าและรู้สึกตกต่ำดำดิ่งจนถึงจุดล่างสุดยากที่จะทะลุไปได้อีก
เคิร์ต โคเบน เคยให้สัมภาษณ์ว่าอาการเจ็บปวดอย่างสาหัสสากรรจ์ในช่องท้องส่วนกระเพาะของเขา ชาเพนนีรอยัลไม่เคยรักษาได้ผล รวมถึงเพื่อนๆ ของเขาที่ใช้ชาสมุนไพรตัวนี้ด้วย ที่ไม่เคยได้บรรเทาความเจ็บปวด
ซึ่งนั่นก็ใช่ เพราะเขาเจ็บปวดรวดร้าวทางจิตวิญญาณ มิใช่ทางกาย ผลกระทบทางกายเป็นเพียงผลลัพธ์ที่ตกกระทบออกสู่ภายนอกให้ผู้คนได้เห็นและรับรู้
ว่าไปแล้ว เพนนีรอยัล (Pennyroyal) เป็นพืชตระกูลมินต์ มีสรรพคุณเด่นที่ใบใช้ไล่แมลง สมัยกรีกนิยมใช้ใบมาใส่ในไวน์เพื่อให้เกิดรสชาติ นอกจากนี้ ใบยังมีสรรพคุณรักษาอาการไข้หวัดคัดจมูก ปอดบวมและปัญหาการหายใจอื่นๆ รวมถึงอาการปวดท้อง ท้องอืด มีแก๊สในกระเพาะอาหาร ความปกติของลำไส้ ปัญหาตับและถุงน้ำดี กล้ามเนื้อกระตุก เหงื่อออก การปัสสาวะ
ผู้ป่วยบางรายใช้เพนนีรอยัลเป็นสารกระตุ้นและบำรุงกำลัง สำหรับการใช้เฉพาะ เช่น ฆ่าเชื้อโรค กำจัดแมลง โรคผิวหนัง โรคเกาต์ โรคพิษสุนัขบ้า และแผลในปาก กำจัดหมัด
นอกจากนี้ ใช้เพื่อควบคุมระยะเวลาการมีประจำเดือนในสตรีหรือทำให้เกิดการแท้ง แต่ไม่ควรใช้ในปริมาณมากเนื่องจากอาจก่อให้เกิดพิษได้ ไม่แนะนำให้ใช้ในเด็กและทารก
เพนนีรอยัล อาจทำให้เกิดความเสียหายอย่างรุนแรงในตับและไต เช่นเดียวกับความเสียหายของระบบประสาท ผลข้างเคียงอื่น ๆ ได้แก่ อาการปวดท้อง คลื่นไส้ อาเจียน ทำลายระบบการเผาผลาญ อารมณ์สับสน วุ่นวาย วิงเวียน มีปัญหาทางสายตาและการได้ยิน ความดันโลหิตสูง แท้งบุตร ปอดล้มเหลว สมองเสียหาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าป่วยเป็นโรคไต
ตีความในขั้นนี้จะเห็นถึงนัยยะขั้นพื้นฐานของคำว่า “เพนนีรอยัล ที” แบบตรงไปตรงมากับการรักษาโรคปวดในช่องท้องบริเวณกระเพาะของเคิร์ท โคเบน และไปผูกโยงสานต่อกับชื่ออัลบั้มคือ ‘In Utero’ ซึ่งเพลงนี้บรรจุอยู่ แปลได้ว่า “ในครรโภทร” หรือ “ในมดลูก” ซึ่งฤทธิ์หรือพิษของชาเพนนีรอยัลทำให้แท้งได้
มาถึงการตีความลึกเข้าไปอีกขั้นคือชั้นที่ 2 ตีความได้ถึงเหตุผลเชิงธุรกิจดนตรี เนื้อหาที่สื่อสะท้อนถึงการตัดสินใจที่ยากเย็น ทางเลือกที่ลำบากใจ และความรู้สึกผิดและมลทินที่ตามมา เป็นนัยยะถึงการเจรจาธุรกิจเรื่องรอยัลตี้กับค่ายเพลงยักษ์ใหญ่
เป็นการเล่นคำเรื่อง ‘เพนนีรอยัล ที’ (Pennyroyal Tea) กับ ‘เพนนี รอยัลตี้’ (Penny Royalty)
ชาเพนนีรอยัล จะเป็นพิษหากได้รับมากเกินไปจากการดื่ม ฤทธิ์ของมันจะเป็นอันตรายอย่างมาก คล้ายข้อตกลงเรื่องธุรกิจที่แสนเจ็บปวดกับศิลปินผู้สร้างสรรค์ออกมาจากหัวใจและวิญญาณ ซึ่งไม่ใช่เครื่องจักรผลิตดนตรีและบทเพลงตามเงื่อนสัญญาที่เซ็นไว้ เพราะศิลปะดนตรีไม่ได้มาตามเวลาที่ค่ายเพลงกำหนด
ภาพถ้วยชาที่กลั่นน้ำชาเข้มข้นออกจากถุงใบชา ช้อน บิสกิต และที่เขี่ยบุหรี่ที่เต็มไปด้วยก้นกรองและเถ้าขี้บุหรี่อยู่รายรอบ บนเหนือสุดของถ้วยชา ซึ่งมีตัวหนังสือชื่อวงที่เลือกใช้ตัวพิมพ์ใหญ่สีน้ำเงินทั้งหมด มีการตีความว่าตัวพิมพ์ใหญ่คือสัญลักษณ์ของทุนนิยม (Capitals) ซึ่งเป็นการเล่นสัญญะ และสีน้ำเงินของตัวอักษรคือความหมายในเชิงลบ เป็นสัญลักษณ์ของบาปราคะและความเศร้าอาดูร สื่อออกมาถึงการที่วงเนอร์วน่า ถูกครอบงำและครอบครองจากระบบทุนนิยมอย่างเต็มที่แล้ว มีพันธนาการจากสัญญาและเงินก้อนโตจากค่ายเพลงยักษ์ใหญ่
เมื่อมาดูรากของคำที่ถูกนำมาใช้เล่นในแบบพ้องเสียง ในเชิงเศรษฐกิจและการเงิน เพนนี (Penny) เป็นหน่วยเงินย่อยสุดในหลายประเทศ ในอังกฤษ เหรียญเพนนี 100 เพนนี มีค่า 1 ปอนด์สเตอร์ลิง ส่วนในสหรัฐอเมริกา เหรียญเพนนีเรียกว่า “เซนต์” (cent, ¢) โดย 100 เซนต์ มีค่า 1 ดอลลาร์สหรัฐ ส่วน “รอยัลตี้ ฟี” (Royalty Fee) หมายถึงค่าตอบแทน ที่ต้องจ่ายอย่างต่อเนื่องตามสัดส่วนของผลการดำเนินงาน อาจจะเรียกเป็นเปอร์เซ็นต์ต่อเดือน หรือต่อปีจากยอดขาย หรือบางทีอาจจะเรียกเก็บจากยอดสั่งซื้อสินค้าก็มี
ในบทเพลงนี้ ในความหมายนัยยะที่ 2 คือตั้งโต๊ะดื่มชาเพื่อเจรจาค่ารอยัลตี้ระหว่านายทุนธุรกิจเพลงในอุตสาหกรรมดนตรีกับตัวศิลปินที่เป็นนักร้องหรือวงดนตรี เป็นการต่อรองเรียกร้องขอค่ารอยัลตี้ (ส่วนแบ่งลิขสิทธิ์เพลง) เนื่องจากอุตสาหกรรมดนตรีคล้ายเสือนอนกินในสายตาศิลปินผู้สร้างสรรค์งาน เพราะสร้างรายได้ส่วนหนึ่งจากค่าสิทธิทุกครั้งที่มีการเล่นเพลง
เพราะฉะนั้นการปะทะกันของเคิร์ต โคเบน กับนายทุนค่ายเพลงมาเป็นผู้กำหนดธุรกิจต่างๆ และครอบงำการทำงานเพื่อผลกำไรสูงสุดแทนที่จะเป็นตัวศิลปินผู้รังสรรค์งานขึ้นมา
และสุดท้ายในการตีความชั้นนลึกที่สุด นัยยะที่ 3 ก็คือการวิพากษ์ระบบทุนนิยมที่กัดกลืนกินทุกอย่าง หากย้อนกลับดูหน้าปกของซิงเกิ้ล ‘Pennyroyal Tea’ เพื่อตีความเพิ่มขึ้นมาอีกนัยหนึ่ง ซึ่งเป็นชั้นที่ 3 ซึ่งอยู่ลงไปลึกและซับซ้อนที่สุดนั่นคือคนเขียนเพลงนี้คือ เคิร์ต โคเบน มีพื้นความรู้ทางประวัติสาสตร์ทุนนิยมในยุคอาณานิคมแบบลึกซึ้ง และสามารถใช้คำว่า Tea หรือชา ซ่อนถึงการเสียดสีก่นด่าทุนนิยมที่พยายามครอบครองสิทธิต่างๆ
นั่นคือหน้าประวัติศาสตร์ที่สำคัญในการสร้างชาติอเมริกา ชนวนนำไปสู่สงครามการปฏิวัติอเมริกาโดยการที่ชาวอาณานิคมของอังกฤษได้ทำการต่อต้านภาษีใบชาที่มาจากความไม่เป็นธรรม ชาวอาณานิคมของอังกฤษ ในเมืองบอสตัน จึงได้ประท้วงรัฐบาลอังกฤษและเป็นชนวนสู่สงครามอิสรภาพของอเมริกา จากการที่รัฐบาลอังกฤษได้ร่างและประกาศเรื่องนี้ในพระราชบัญญัติทาวเซนต์ ใน ปี 1767 และยังให้บริษัทอินเดียตะวันออก (East India Company) ขายใบชาแก่ชาวอาณานิคมได้โดยตรง ทำให้พ่อค้าชาวอเมริกันเสียผลประโยชน์
ต้นเหตุของการประกาศบังคับเก็บภาษีใบชาก็เพราะบริษัทอินเดียตะวันออกของอังกฤษประสบภาวะขาดทุนอย่างมาก ทรัพย์สินส่วนที่เหลือคือใบชา 17 ล้านปอนด์ แต่กลับขายไม่ออกเพราะชาวอาณานิคมอเมริกันพากันคว่ำบาตรการสั่งซื้อสินค้าจากอังกฤษ
รัฐบาลอังกฤษจึงได้ออกพระราชบัญญัติใบชาเพื่อลดภาษีใบชา ทำให้ราคาใบชาของอังกฤษถูกลง แต่สำหรับชาวอาณานิคมอเมริกันแล้ว แท้จริงกฎหมายใบชาเป็นแผนการที่อังกฤษจะทำลายพ่อค้าอเมริกันที่คัดค้านอังกฤษ เพราะอังกฤษให้สัมปทานนี้ เฉพาะพ่อค้าที่เป็นพวกสนับสนุนอังกฤษเท่านั้น
รัฐบาลอังกฤษทำการตอบโต้โดยการประกาศปิดท่าเรือบอสตันและเป็นจุดเริ่มต้นของการออกพระราชบัญญัติการใช้กำลังบีบบังคับอาณานิคมในปี 1774
เหตุการณ์ที่เรียกขานกันว่า กรณีการเลี้ยงน้ำชาที่บอสตัน (Boston Tea Party) ซึ่งมิใช่เป็นชื่องานเลี้ยงรื่นเริงหรืองานสังสรรค์กันแต่อย่างใด สารานุกรมประวัติศาสตร์สากล ภูมิภาคอเมริกา ฉบับราชบัณฑิตยสถาน ได้ให้คำอธิบายเหตุการณ์นี้ สรุปได้ว่า กรณีการเลี้ยงน้ำชาที่บอสตันเป็นเหตุการณ์ซึ่งเกิดขึ้นระหว่างที่ชาวอาณานิคมอเมริกันเคลื่อนไหวต่อต้านรัฐบาลอังกฤษ อันนำไปสู่สงครามการปฏิวัติของชาวอเมริกันในปี 1776
ชาวอาณานิคมสามารถทำให้อังกฤษยกเลิกมาตรการต่างๆ ได้ ยกเว้นภาษีใบชา กรณีการเลี้ยงน้ำชาที่บอสตันนี้เป็นเหตุการณ์ซึ่งรัฐบาลอังกฤษพยายามใช้มาตรการภาษีมาแก้ปัญหาการเงินของอังกฤษ แต่กลับทำให้ชาวอาณานิคมยิ่งเพิ่มความรู้สึกเป็นศัตรูต่ออังกฤษ
เป็นเหตุการณ์ในประวัติศาสตร์ของสหรัฐอเมริกาที่สำคัญเหตุการณ์หนึ่ง ได้เกิดขึ้นตอนเย็นของวันที่ 16 ธันวาคม ปี 1773 โดยชาวอเมริกันประมาณ 150 คนได้บุกขึ้นเรือ 3 ลำที่บรรทุกใบชาแล้วเทใบชาจาก 342 ลังลงทะเล เทียบเท่ากับการทำลายใบชาที่ชงชาได้ 18.5 ล้านถ้วย โดยอ้างว่าต้องการต่อต้านการเก็บภาษีจากประชาชนโดยไม่ได้รับความเห็นชอบจากประชาชน โดยมีกลุ่มพ่อค้าใบชาของอเมริกันที่เสียประโยชน์เข้าร่วมปฏิบัติการด้วย จึงเป็นเหตุที่มาของการเริ่มต้นสงครามปฏิวัติอเมริกา จนในที่สุด อเมริกาก็สามารถประกาศอิสรภาพได้ในวันที่ 4 กรกฎาคม ปี 1776 ที่เมืองฟิลาเดเฟีย
นี่คือประเด็นที่ เคิร์ต โคเบน ซ่อนไว้ลึกสุดคือการปลดแอก ประกาศอิสรภาพจากนายทุนค่ายเพลงผู้เอาเปรียบ ปฏิวัติให้กับวงการเพลงเหมือนกรณีบอสตัน ที ปาร์ตี้ แต่เขาพ่ายแพ้เสียเอง ด้วยการเดินทางสู่การอัตวินิบาตกรรมในวันที่ 5 เมษายน ปี 1994 การปฏิวัติเรื่องค่ารอยัลตี้ในวงการเพลงโลกจึงไม่เคยเกิดขึ้น… /
Link เพลงตัวอย่าง :
| https://tidal.com/track/2570676
| เนื้อเพลง :
Pennyroyal Tea
Nirvana
I’m on my time with everyone
I have very bad posture
Sit and drink Pennyroyal Tea
Distill the life that’s inside of me
Sit and drink Pennyroyal Tea
I’m anemic royalty
Give me a Leonard Cohen afterworld
So I can sigh eternally
I’m so tired I can’t sleep
I’m a liar and a thief
Sit and drink Pennyroyal Tea
I’m anemic royalty
I’m on warm milk and laxatives
Cherry-flavored antacids
Sit and drink Pennyroyal Tea
Distill the life that’s inside of me
Sit and drink Pennyroyal Tea
I’m anemic royalty
Songwriters: Kurt Cobain
Pennyroyal Tea lyrics © EMI Music Publishing, BMG Rights Management US, LLC
