การติดตั้งอุปกรณ์ปรับอะคูสติก – ตอนที่ ๑ : แนวคิดการปรับสภาพอะคูสติกในสตูดิโอ

สำหรับนักเล่นเครื่องเสียงที่มีชุดเครื่องเสียงกับลำโพงอยู่แล้ว ถ้าต้องการจะเริ่มต้นศึกษาวิธีการและทดลองเซ็ตอัพตำแหน่งลำโพงด้วยตัวเอง ผมแนะนำให้เริ่มด้วยการอ่านบทความ 3 บทความนี้ก่อน นั่นคือ บทความเรื่อง “ต้องทำอะไรบ้าง เพื่อให้ลำโพงคู่หนึ่งสามารถเปล่งเสียงออกมาดีที่สุด” ต่อด้วยบทความเรื่อง เทคนิคการเซ็ตอัพลำโพงสำหรับระบบเสียง stereo 2 chกับบทความเรื่อง วิธีปรับจูนลำโพงเพื่อค้นหาโฟกัสของเสียงซึ่งจะทำให้คุณเข้าใจหลักการและทราบถึงวิธีการและขั้นตอนในการจัดวางลำโพงให้อยู่ในพิกัดที่ดีภายในห้องฟังของคุณ

สำหรับคนที่อ่านบทความสามบทความนั้นจบแล้ว (บทความที่สองเป็นมินิซีรี่ย์ มีทั้งหมด 6 ตอน ต่อเนื่องกัน) และเมื่อได้ลงมือปฏิบัติตามคำแนะนำในบทความนั้นไปแล้ว เสียงที่ได้ควรจะดีกว่าการตั้งลำโพงตามมีตามเกิดโดยไม่มีหลักการใดๆ แต่ถ้าถามว่า นั่นคือผลลัพธ์ที่ดีที่สุดแล้วยัง.? ก็ต้องขอบอกว่า ถ้าคุณต้องการคุณภาพเสียงที่ดีที่สุด นั่นก็ยังไม่ใช่เสียงที่ดีที่สุดที่ลำโพงและชุดเครื่องเสียงของคุณสามารถให้ได้ เพราะถ้าจะทำให้ได้เสียงที่ดีที่สุดจริงๆ ยังมีอีกขั้นตอนที่คุณต้องจัดการ นั่นคือ ปรับสภาพอะคูสติกภายในห้องฟัง (หรือบริเวณที่ใช้ฟังเพลง) ให้เอื้อต่อการกระจายคลื่นเสียงของลำโพง หรือปรับแต่งให้เป็นสภาพอะคูสติกที่ก่อปัญหากับคลิื่นเสียงที่ออกมาจากลำโพงให้น้อยที่สุด

ต้นตอของปัญหา

ก่อนจะเริ่มลงมือติดตั้งอุปกรณ์ปรับแต่งอะคูสติก มาทำความเข้าใจเกี่ยวกับปัญหาที่เกิดขึ้นซะก่อน..

ขอบคุณภาพประกอบจากเว็บไซต์ skumacoustics.com

ภาพข้างบนนี้เป็นภาพสเก็ตตัวอย่างของห้องมอนิเตอร์สำหรับงานโพสโปรดักชั่นที่เกี่ยวกับการมิกซ์เสียง ซึ่งซาวนด์เอนจิเนียร์จะนั่งทำงานอยู่บนเก้าอี้ ขณะที่ลำโพงซ้ายและขวาบนโต๊ะทำหน้าที่ส่งสัญญาณเสียงงานที่ซาวนด์เอนจิเนียร์กำลังทำออกมา

ถ้าสังเกต จะเห็นว่า ลำโพงทั้งสองข้างตั้งอยู่ใกล้กับตำแหน่งเก้าอี้ที่ซาวนด์เอนจิเนียร์นั่งทำงาน ระยะห่างระหว่างลำโพงทั้งสองข้างจะใกล้เคียงกับระยะห่างระหว่างตัว (ตำแหน่งหู) ของซาวนด์เอนจิเนียร์ไปถึงลำโพงแต่ละข้าง นี่คือลักษณะการฟังแบบ nearfield ซึ่งเป็นตำแหน่งที่ดีที่สุด เพราะทำให้ผู้ฟังได้ยินเสียงตรงจากหน้าลำโพง (Direct = เส้นสีเขียว) มากกว่าเสียงสะท้อนจากผนังด้านข้างซ้ายและขวา (Primary หรือ early reflection = เส้นสีส้ม) และเสียงสะท้อนกลับจากผนังด้านหลัง (Secondary = เส้นสีฟ้า)

โดยพื้นฐานหลักการ มอนิเตอร์” (monitor) ของซาวนด์เอนจิเนียร์ในสตูดิโอ พวกเขาไม่ต้องการเสียงสะท้อนที่ย้อนกลับมาจากผนังด้านข้างและผนังด้านหลัง (primary) และรังเกียจเสียงสะท้อนที่เกิดจากการ ชิ่งไปชิ่งมาบนผนัง (secondary) มาก เพราะเสียงสะท้อนเหล่านั้นจะเข้ามารบกวนเสียงหลัก (Direct) ทำให้พวกเขาไม่สามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ขอบคุณภาพประกอบจากเว็บไซต์ skumacoustics.com

จากสภาพห้องเดิม เมื่อติดตั้งอุปกรณ์ซับเสียง (absorber = แผ่นสี่เหลี่ยมสีน้ำตาลในภาพ) ลงไปในตำแหน่งต่างๆ บนผนังด้านข้างซ้ายขวา, บนผนังด้านหน้าของตำแหน่งนั่ง และบนผนังด้านหลังตำแหน่งนั่ง จะเห็นว่า ตำแหน่งที่ติดตั้งอุปกรณ์แต่ละชิ้นนั้นคือตำแหน่ง สะท้อนแรก” (early reflection) ของคลื่นเสียงจากลำโพงที่ไปตกกระทบบนผนังด้านต่างๆ ของห้อง ซึ่งอุปกรณ์ซับเสียงเหล่านี้จะช่วยดูดกลืนพลังงานของคลื่นเสียงที่ไปตกกระทบลง มากกว่า 50% ทำให้คลื่นเสียงที่สะท้อนกลับไปที่ตำแหน่งนั่งเหลือน้อยลงมากจนไม่สร้างปัญหากับเสียงตรง (Direct Sound = สีเขียว*) ที่ออกมาจากลำโพง ซึ่งเป็นเสียงที่ซาวนด์เอนจิเนียร์ต้องการได้ยิน

* ทั้งสีเขียว, สีส้ม และสีฟ้า จริงๆ แล้วก็คือคลื่นเสียงเดียวกันที่แผ่ออกมาจากลำโพงแต่ใช้สีต่างกันเพื่อแยกแยะให้เห็นเส้นทางที่คลื่นเสียงไปตกกระทบ อย่างเช่น สีเขียวคือเส้นทางที่คลื่นเสียงจากลำโพงเดินทางแผ่มาถึงหูโดยตรง ไม่ได้สะท้อนมาจากผนังด้านใด ส่วนสีส้มก็คือคลื่นเสียงที่มีเส้นทางห่างออกไปจากตำแหน่งหูแล้วตกกระทบบนผนังด้านข้างก่อนสะท้อนกลับมาเข้าหู และสีฟ้าก็คือคลื่นเสียงที่พุ่งผ่านหูไปถึงผนังด้านหลังของห้องแล้วสะท้อนกลับมาที่ตำแหน่งนั่งฟัง จริงๆ แล้ว เสียงจากลำโพงยังได้ตกกระทบกับผนังและฝ้าเพดานตรงจุดอื่นก่อนจะสะท้อนกลับมาเข้าหูอีกหลายมุม ไม่ได้มีแค่ 3 มุมสะท้อนเท่าที่เห็นนี้

sponsor

การปรับแต่งสภาพอะคูสติกในสตูดิโอที่ซาวนด์เอนจิเนียร์ใช้ทำงานถือว่าเป็นต้นแบบที่สามารถถอดแปลงมาใช้ในห้องฟังเพลงของนักเล่นเครื่องเสียงได้ เพราะการจัดการให้ซิสเต็ม, ตำแหน่งลำโพง และสภาพแวดล้อมในห้องฟังมีลักษณะ ใกล้เคียงกับลักษณะที่ซาวนด์เอนจิเนียร์ใช้ในการสร้างงานเพลงออกมา ก็รับประกันได้ระดับหนึ่งว่า ทุกอย่างที่เราได้ยินจากเพลงที่ฟัง มันคืออย่างเดียวกันกับสิ่งที่ซาวนด์เอนจิเนียร์ต้องการให้เกิดขึ้นกับเพลงนั้นๆ /

*******************

อ่านต่อ : การติดตั้งอุปกรณ์ปรับอะคูสติก ตอนที่ ๒
อ่านต่อ : การติดตั้งอุปกรณ์ปรับอะคูสติก ตอนที่ ๓

 

mm

About ธานี โหมดสง่า

View all posts by ธานี โหมดสง่า